Trouwen met het leven

Rond de jaarwisseling las ik een dichtregel van Niels Zwakhals, die me diep raakte en sindsdien met me meereist: ´Als ik wil wat ik krijg, dan krijg ik altijd wat ik wil.´ Ik weet niet of het de letterlijke tekst is, want de zin is met me meegereisd naar Zuid-Spanje, waar ik de bundel niet bij de hand heb.


En vanmorgen was die regel daar zomaar weer even heel dichtbij, op het moment van deze foto, die mijn dochter van me maakte. Een moment van diep geluk omdat ik die ervaring met haar kon delen, en tegelijkertijd het voelen van de andere kant van de medaille: het gemis waarmee ik leef doordat ze daar woont, ver weg, waardoor die momenten van samen ervaren schaars zijn. Een worsteling met de realiteit. 


In mijn werk word ik dagelijks geconfronteerd met onze menselijke worsteling met de werkelijkheid. We willen vaak zo graag dat dingen anders zijn dan ze zijn. Maar deze dichtregel draait het om. Het is de ultieme verwoording van mindfulness en radicale acceptatie: willen wat je krijgt. 


Jon Kabat-Zinn, de grondlegger van de mindfulness, spreekt over het omarmen van ‘de hele catastrofe’. Dat betekent instemmen met het leven in zijn totaliteit. Niet alleen de krenten uit de pap, maar het hele pakket. Onvoorwaardelijk. Het is als trouwen met het leven: ´Ja ik wil.´ Letterlijk: tot de dood ons scheidt. In goede én in slechte tijden. Het betekent dat ik ook ja zeg tegen de moeilijkheden en tegen de mensen met wie ik dit leven deel of heb gedeeld, en de lessen die ik daardoor (soms tegen wil en dank) mag en mocht leren.


Mijn eerste IoPT opstelling, inmiddels alweer jaren geleden, was met de woorden: ´Ik wil leven.´ Ik bedoelde eigenlijk: ik wil nu eindelijk wel eens een leven zonder zwaarte en worstelingen. Ik wilde eigenlijk leven in Lalaland, alleen de leuke kant van de medaille. Ik vond dat ik mijn portie wel gehad had. Ik had nog veel te leren. Ik was mijn leven nog aan het lijden. 


Het boeddhisme kent de parabel van de twee pijlen. De eerste pijl schiet het leven op ons af, is het noodlot: de pijn of de pech die ons overkomt. De tweede pijl schieten we zelf op ons af, is onze weerstand daartegen; het verhaal dat we onszelf vertellen over hoe onrechtvaardig het is. Het recept voor lijden volgens de formule: Lijden = Pijn x Weerstand. Maar als we de weerstand kunnen laten varen, blijft alleen de pijn over, hoeven we er niet meer onder te lijden. 


Dit is waar gelijkmoedigheid ontstaat, die kalme levenshouding ongeacht de omstandigheden. Niet door gevoelloos te worden, maar door zo onvoorwaardelijk van het leven te houden, dat je bereid bent te ontvangen wat er op je pad komt, het mooie en het moeilijke. Dat laatste wordt dan de schone pijn die we kunnen doorvoelen, waardoor we kunnen helen en groeien, in contact met onze eigen stevigheid. De stevigheid van de berg, waarop ik vanochtend deze inzichten mocht doorleven.

Op de hoogte blijven?

Neem contact met ons op

Meer verhaal achter MF

De grote herstelparadox

door Martine Folkersma • 14 oktober 2026
Waarom krampachtig willen ontspannen je stress juist in stand houdt. De grote paradox van herstel. Herken je dit? Je voelt je overprikkeld of gejaagd en besluit dat het zo snel mogelijk rustiger móét worden. Dus wat doe je? Je luistert 3 podcasts over de nervus vagus. Je leest allerlei zelfhulpboeken. Je zet krampachtig een timer voor 20 minuten meditatie. En je checkt op je smartwatch of je hartslag al gedaald is. Dit is het fenomeen dat we Herstel-Jagen kunnen noemen, waarmee we met allerlei strategieën ontspanning als het ware proberen af te dwingen. De Britse psycholoog professor Paul Gilbert onderscheidt in zijn werk drie evolutionaire emotieregulatiesystemen in ons brein. Met zijn model kunnen we deze herstelparadox inzichtelijk maken. ✔️ Het Gevaarsysteem (De Bodyguard) Neurochemie: Adrenaline & Cortisol gestuurd Functie: Beschermen & Overleven. Gericht op acute levensbedreigende situaties in het hier-en-nu. Stel je voor: je loopt 's avonds laat in je eentje door een donker steegje en je hoort plotseling snelle, zware voetstappen achter je. Je hartslag schiet naar 140, je spieren spannen aan, je pupillen vergroten en je ademhaling schiet omhoog. Dat is je innerlijke Bodyguard in volle actie. Een prachtig mechanisme dat de kans op overleven in een bedreigende situatie vergroot. Maar wat gebeurt er tegenwoordig? Diezelfde Bodyguard slaat op hetzelfde volume aan als je een e-mail krijgt van je leidinggevende met de tekst: 'Heb je zo even tijd?', of wanneer je een felle steek in je onderrug voelt schieten of onzekerheid de kop op steekt. Je brein ziet geen verschil tussen een acute fysieke bedreiging en een dreigende gedachte of een dreigend gevoel . Er is de perceptie van gevaar in plaats van werkelijke levensbedreiging en de Bodyguard roept direct: GEVAAR! ✔️ Het Jaagsysteem (De Jager) Neurochemie: Dopamine gedreven Functie: Presteren. Gericht op beloning, actie, doelen, resultaten, analyseren, ondernemen, spullen en informatie verzamelen. Het Jaagsysteem is van oudsher onze 'overlevingsmotor' om voedsel en middelen te verzamelen. In de moderne wereld is dit systeem de motor die onze maatschappij drijft. Het is de drang die ervoor zorgt dat we doelen behalen, een project afronden of onze to-do list afvinken. Het voelt heerlijk als je een vinkje zet: dat geeft in ons brein meteen een shotje dopamine! Daarnaast is het jaagsysteem in het bijzonder gekaapt door onze smartphones. Met elke notificatie, elke like, en elke swipe geeft ons brein een piepklein shotje dopamine. Ons brein denkt dan namelijk: 'Hey, weer een nieuw brokje informatie! Weer een beloning!' E n omdat dopamine de stof is van 'verlangen naar méér', raakt ons brein al snel verstrikt in een eindeloze dopamine-loop. We swipen en scrollen niet omdat het zo ontspannend is, maar omdat we verslaafd zijn geraakt aan die continue micro-shots die het jagen ons geeft. Het gevolg? Onze Jager staa t áltijd a an. Zelfs als we 's avonds op de bank zitten om te 'rusten', pakt de hand automatisch de telefoon. We gunnen ons zenuwstelsel geen seconde stilte. En nu komt de grote paradox: wanneer we merken dat we overprikkeld raken (de perceptie van Gevaar). We gaan onze innerlijke Jager inzetten om ons herstel 'op te lossen'. Hoe ziet een 'Herstel-Jager' eruit? Dat is iemand die op een vrije zondag met een strakke frons verschillende zelfhulp-podcasts luistert, supplementen bestelt, boeken leest over stressreductie, krampachtig mediteert én telkens op z'n smartwatch kijkt of de hartslag al is gedaald. We gebruiken dus exact dezelfde 'gejaagde' dopamine-energie van de smartphone, als van de to-do list, om rust te proberen te 'veroveren'. Maar een overprikkeld zenuwstelsel laat zich niet dwingen tot ontspanning met de energie van een jacht. We worden daarmee juist verder in de neerwaartse spiraal van stress meegesleurd. Herken je het, dat zelfs 'herstellen' of 'ontspannen' stiekem weer een to-do list is geworden? En we hebben iets heel anders nodig: de rust van het 3e emotieregulatiesysteem in ons brein. ✔️ Het Kalmeringssysteem (De Oase) Neurochemie: Gesteund door Oxytocine (verbinding & geborgenheid) & Serotonine (tevredenheid & welzijn). Functie: Zelfherstel van lichaamsweefsel, verlagen van de hartslag, verteren van voedsel. Denk aan een kat die in een zonnestraal op de vensterbank ligt te slapen. Ze hoeft op dat moment helemaal niets. Ze hoeft geen muis te vangen (Jagen) en ze hoeft niet op te passen voor de hond van de buren (Gevaar). Ze is simpelweg aanwezig in het hier en nu. Haar lichaam bevindt zich in de stand voor herstel en celvernieuwing. Het Kalmeringssysteem is het enige systeem waarin ons lichaam écht de tijd krijgt om te herstellen. Het wordt geactiveerd door zachtheid, fysieke aanraking, een warme stem, verbinding met anderen, en bovenal: de boodschap aan jezelf dat je op dit moment al goed genoeg bent. Je kunt het Kalmeringssysteem niet aanzetten door harder te proberen. Je kunt een bloem niet sneller laten groeien door eraan te trekken. Het Kalmeringssysteem krijgt pas de ruimte wanneer de Jager mag gaan slapen en de Bodyguard weet dat het veilig is. Echt herstel ontstaat dus pas wanneer we doorschakelen naar ons Kalmeringssysteem. En hoewel dit simpel lijkt, is het zeker niet makkelijk. De boodschap die het Gevaarsysteem ons geeft is ‘rennen’ en de dopamine-shots die ons Jaagsysteem aandrijven zijn zeer verslavend. Dat maakt dat schakelen naar het kalmeringssysteem een bewust besluit van ons vraagt. Het vraagt om vertraging, verzachting, geduld, verbondenheid en zelfcompassie; om kleine momenten waarin er even niets hoeft. Mijn vraag aan jou vandaag: Welke herstel-moeten-actie besluit jij deze week te schrappen om échte ontspanning toe te laten?

De kunst van stressreductie

door Martine Folkersma • 9 juli 2026
De kunst van stressreductie? Stoppen met vechten tegen de beer, en je brein bewijzen dat het vals alarm is.

Het is oké?

door Martine Folkersma • 21 april 2026
Na 30 keer de 8-weekse MBSR nog steeds nieuwe inzichten, soms klein, soms groot. Deze deel ik graag: Waarom de woorden 'het is oké' de plank soms misslaan in onze mindfulness-beoefening. Op dit moment doorloop ik als trainer voor de 30e keer het 8-weekse mindfulness programma. Een van de mooie aspecten van het trainerschap is dat er bij iedere ronde wel een of meer kwartjes naar binnenvallen, die ook mijn eigen ervaring, inzichten en beoefening van mindfulness en compassie weer verdiepen. De afgelopen tijd is er voor mij persoonlijk zoiets als een rijksdaalder naar binnen gevallen. Het gaat om de vertaling van de woorden 'it's okay'. De moderne, westerse mindfulness heeft haar wortels stevig in Amerika staan. Pioniers als Jon Kabat-Zinn ontwikkelden de programma's in het Engels, en wij hebben die terminologie in Nederland vaak een-op-een overgenomen. Daar zit precies de crux. In het Amerikaans-Engels heeft de uitdrukking 'It's okay' een warme, bijna sussende lading. Denk aan een ouder die een kind troost. Het betekent daar vaak: "Je bent oké, je bent geborgen", of ook "het geeft niet". In onze nuchtere Nederlandse taal zijn we dit echter heel letterlijk gaan vertalen met 'het is oké.'. In het Nederlands is 'oké' vaak een soort rationeel vinkje, een teken van akkoord of zelfs een beetje een vlakke constatering. Door die letterlijke vertaling zijn we onbedoeld iets van de compassievolle essentie kwijtgeraakt. We spreken ons hoofd aan, vaak zelfs heel rationeel met de woorden: 'het is oké, het is er immers toch al'. We vergeten dan echter dat ons zenuwstelsel eerst geruststelling nodig heeft om die stap überhaupt te kunnen maken. De rijksdaalder die bij mij viel, is dat we 'it's okay' in de context van zelfcompassie en mindfulness vaak veel beter kunnen vertalen naar: 'het is veilig.' Een verschuiving van goedkeuring naar geborgenheid. Wanneer we weerstand voelen, angst ervaren of vastlopen in zelfkritiek, is ons zenuwstelsel in feite in een staat van alarm. Ons lichaam scant de omgeving op gevaar en schiet in de vecht-of-vluchtmodus. Als we dan tegen onszelf zeggen 'het is oké', proberen we ons brein te overtuigen met een concept. Maar als we zeggen 'het is veilig', spreken we direct de taal van ons zenuwstelsel. In een eerdere blog schreef ik over 'trouwen met het leven': het volmondig ja-zeggen tegen alles wat zich aandient; willen wat je krijgt. Dat blijft de essentie van mindful leven, maar ik begin ook te ontdekken dat er een fundamentele voorwaarde onder die 'Ja' ligt. Want hoe kun je instemmen met de realiteit als die realiteit onveilig voelt, omdat het ooit niet veilig was? In mijn eigen beoefening kom ik vaak een paar 'steigerende paarden' tegen vanbinnen. Jarenlang legde ik dat uit als innerlijk verzet. Ik dacht dat ik aan het vechten was tegen de realiteit, dat ik simpelweg nog niet hard genoeg 'ja' zei. Maar een paard steigert niet uit koppigheid; een paard steigert uit angst. Als je hebt geleerd dat de realiteit niet veilig is, of dat het niet veilig is om te voelen wat er in je leeft, dan is 'ja-zeggen' een onmogelijke opgave. Je zenuwstelsel staat in de overlevingsstand. Op zo’n moment is 'het is oké' te mager. Je hebt dan geen toestemming nodig, je hebt geruststelling, een veilige bedding nodig. We hebben 'it's okay' naar mijn idee dus vaak te letterlijk vertaald, als een cognitieve goedkeuring. Maar in de context van mindfulness en compassie betekent het vaak eerder: 'het is veilig.' Waarom dit alles verandert? Door 'it's okay' te benaderen als 'het is veilig', verandert de kleur van de beoefening: Geruststelling: We zeggen niet dat de pijn of het verdriet fijn is, maar dat het veilig is om het te voelen. Je zult er niet door verzwolgen worden. Bedding voor de angst: Door te erkennen dat het veilig is, creëer je de bedding waarin het steigerende paard weer met vier benen op de grond kan komen staan. Zenuwstelsel in rust: 'Veiligheid' is de code die ons brein en zenuwstelsel begrijpen. Het is een uitnodiging om het interne gevecht te staken. Compassie in actie: Het verandert iets dwingends: 'ik moet dit oké vinden' in een koestering: 'ik ben hier, met alles wat ik ervaar, en ik ben veilig.' Ik merk dat deze kleine nuance mijn eigen beoefening verzacht. Bij een lastige meditatie zeg ik niet langer tegen mezelf dat de onrust oké moet zijn, omdat die er toch al is. Ik herinner mezelf eraan dat het veilig is om toe te laten wat er is, dat de ruimte waar ik ben veilig is, dat mijn adem een veilige ankerplaats is, dat ik veilig ben bij mezelf. Het is een subtiel verschil in woorden, maar een wereld van verschil in ervaring. Het is de stap van begrijpen met je hoofd naar werkelijk ervaren en thuiskomen bij jezelf. Dus herken jij dat 'steigerende paard' in jezelf? Probeer de volgende keer eens je taal te veranderen. In plaats van te denken 'dit moet ik oké vinden', fluister je jezelf toe: 'ook al vind ik het misschien niet fijn, het is wel veilig om dit nu te voelen.' Wat verandert er als je dat tegen jezelf zegt? Ik ben heel benieuwd naar jouw ervaringen.